Baş Dönmesi

0
441

Baş Dönmesi

Vertigo vücudun denge sisteminde yaşanan bir sorun nedeniyle ortaya çıkan baş dönmesidir. Hareket olmadığı halde hareket hissi algılanmasıdır. Baş hareketleriyle etraftaki cisimler hareket eder; kişi kendini hareketli bir boşlukta hisseder, mekân oryantasyonu bozulur, objelerin hareket ettiği izlenimine kapılır. Beyne vücut pozisyonu ve hareketle ilgili çelişkili uyaranlar gelirse baş dönmesi oluşur. Uzaydaki oryantasyonumuzu ve pozisyonumuzu üç duyu sistemi ile algılarız. Bunlar; göz, iç kulaktaki denge merkezi ve deri,eklem ve kas reseptörlerini içeren sistemdir. Bu üç sistem birbirinin açığını kapatacak şekilde çalışır. Böylece istemsiz olan baş hareketlerini algılanması ve postürün stabil tutuması sağlanır.

Vertigo bu üç sistemin hatalı çalışması sonrası ve tek taraflı vestibüler sistem hastalıklarında simetrinin bozulması sonucu oluşur. Bazen de normal çalışması sonrası gelişir. Bu sistemin normal çalışması sırasında oluşan baş dönmelerine örnekler; denizde alışılmadık baş hareketlerine bağlı oluşan baş dönmesi, dönen bir şeyi takip ederken ve taşıt tutmasına bağlı gelişen baş dönmeleridir. Araba ile giderken iç kulak hareketi algılar, ancak kitap okuyorsak gözler hareketi algılamaz ve beyin bu iki çelişkili bilgi nedeniyle baş dönmesi oluşturur. Ayrıca iç kulaktaki, gözdeki yada beyindeki hastalıklar da vertigoya neden olmaktadır.
Kulakta dengeyi sağlayan yapı, üç yarım daire kanalları ve ütrikil ve sakkülüsten oluşur. Baş hareketleri bu daire içindeki sıvıda harekete neden olarak tüy hücrelerini uyarır. Başın hareketi sonrası iç kulaktaki sinirler uyarılır ve görsel ve kaslardaki sinirlerin uyarısı ile birleşip beyne gider. Vestibüloöküler refleks nedeniyle kulağa bağlı vertigo ile nistagmus birlikte gözükmektedir. Nistagmus, gözde bir yandan öbür yana istemsiz olan titremedir.

 

images (3)

Baş dönmesinin nedenini bulmak için iyi bir anamnez alınmalıdır. Presenkop (baygınlık hissi) olan durumlardan ayrımı yapılmalıdır. Baş dönmesi dakikalar içinde geçiyorsa ve ani pozisyon değiştirmekle olursa ve çok şiddetli ise bening paroksismal pozisyonel vertigoyu(BPPV) düşündürürken; bir saatten uzun sürmesi ve pozisyondan bağımsız olması, ani başlaması ve daha az şiddetli olması menier hastalığı ve beyindeki bir patolojiyi düşündürür. Beyinle ilgili hastalıklarda nistagmus devamlıdır ve yukarı aşağı şekildedir. Diğer durumlarda vertigo yataydır ve geçicidir.

Baş dönmesinin sık karşılaşılan nedenlerinden bahsedecek olursak;

1.Bening paroksismal pozisyonel vertigo(BPPV); baş dönmesinin en sık nedenidir. Yaşla sıklığı artar.İç kulaktaki sıvıda utrikulus ve sakkulustan kopan kristallerin birikimi ile meydana gelir. Kendiliğinden iyileşebilir. Ayrıca epley manevrası yapılması kristalleri yerine oturtur ve hemen tedavi imkanı sağlar.

2.Menier hastalığı: iç kulaktaki sıvı miktarında artış vardır. 40-60 yaş civarında sıktır. Tekrarlayan vertigo, kulak çınlaması ve işitme kaybı tipiktir.

3.Vestibüler nöritis: En sık gribal enfeksiyon sonrası oluşur. Vestibilokohlear sinir etkilenmiştir. Beyinde denge merkezinin aşırı uyarılması ile meydana gelir. Baş dönmesi ile birlikte bulantı kusma sıktır. Birgünden uzun sürebilir.

Akut vertigonun tedavisi yatak istirahati, antihistaminikler ve GABA’nerjik ilaçlardır. Menier hastalığında diüretikler ve tuzdan fakir diyet önerilir. BPPV tedavisi epley yöntemi ile yapılabilir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazınız
Please enter your name here