Venöz Sistem ve Varisler

1
727
3d rendered illustration of the human vascular system

Venöz Sistem ve Varisler

Eskiden venlerin sadece kanı taşımakla görevli oldukları düşünülüyordu. Venlerin ek olarak kasılıp gevşeme yetenekleri sayesinde, kanı gerektiği zaman depolama, gerektiğinde ise kan dolaşımına verme gibi özellikleri de vardır. Ayrıca venlerin sahip olduğu pompa sistemi sayesinde kanı itme fonksiyonları da mevcuttur.

7ced8785-1995-442f-8282-1595afea3837

Tüm venler kanı kalpteki sağ atriyuma ulaştırır. Sağ atriyumdaki basınca santral venöz basınç denir. Normalde sağ atriyumun basıcı 5 mmHg’dan düşüktür. Yani vücudun etrafındaki atmosfer basıncına eşittir. Sağ atriyuma gelen kan artarsa ya da sağ atriyumun önünde basınç olusup kan pompalamada zorluk yaşarsa sağ atriyumun basıncı artar. Kanama gibi durumlarda sağ atriyuma gelen kan azalır ve santral venöz basınç düşer. Acil vakalarda sağ atriyum basıncına bakılarak hastanın dolaşan kan hacminin yeterli olup olmadığı hakkında bilgi elde edilir.

Normalde venöz sistemde ciddi bir basınç artışı saptanmaz . Ancak ayakta duran bir insanda yer çekiminin etkisiyle venlerdeki basınç artar. Bu da kanın bacaklardan kalbe dönüşünü zorlaştırır. Ancak ayak dururken bile venöz sistem kanın tamamını kalbe ulaştırmayı başarır. İlk olarak bacak venlerinde olan kapak sistemi kanın tek taraflı iletimini sağlar ve kanın geri kaçmasını önlediği gibi pompa etkisi ile kanı ileri doğru iletir. Ayrıca yürüdüğümüz zaman ayaktaki kasların kasılıp gevşemesi de venöz sistemdeki kanın iletimine katkı sağlar.

image (1)

Uzun süre ayakta kalma, obezite, gebelik, genetik yatkınlık gibi durumlarda; ayaktaki venler sürekli yüksek basınca maruz kalır. Bu durumda ayaktaki venlerin çapı artar. Ancak kapakların çapı artamaz ve kapaklar tam kapanamaz. Sonuçta kapaklar bozulur ve pompa fonksiyonunu tam yapamaz hale gelir. Bu da ayaktaki venöz basıncı daha da arttırıp variköz venler meydana gelir. Bu venler genişlemiş, kıvrıntılı, deri altından gözükebilen ve anormal şekilli yapılardır.

Bacakta varis geliştiği zaman, venlerdeki sıvı iletilemez ve sıvı damar dışına kaçar ve ödem oluşur. Ödem bacaktaki kasların ve cildin beslenmesini bozar. Bacakta ağrı, şişlik, ciltte ise ülserler meydana gelir. En önemli risk ise tromboz gelişmesidir. Yüzeyel venlerde tromboz ve emboli nadir gözükürken derin venlerde tromboz ve emboli riski yüksektir.

Tanı nasıl konur? Muayene önemli bilgiler verse de dopler utrasonografi tanıda sıklıkla kullanılmaktadır . Dopler ile venlerin çapı ölçülür, sıvının geri kaçışı (reflü) varlığı saptanır. En önemlisi de damar tıkanıklığı(trombüs) varlığı saptanır. Tanıda altın standart yöntem ise venografidir.

Tedavide bacağın yüksekte(kalp hizası) tutulması ve bacağa sert çorapların(varis çorabı) giyilmesi faydalı olabilir. Ayrıca ilerlemiş vakalarda cerrahi yöntemler de yapılabilmektedir.

*(Guyton and Hall Medical Physiology’dan faydalanılmştır)

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here