B1 Vitamini

0
532

B1 Vitamini

Tiamin ilk bulunan B vitamini olduğu için B1 vitamini olarak isimlendirilmiştir. B1 vitamini; enerji üretimi, karbonhidrat metabolizması, sinir hücrelerinin fonksiyonu için gerekli olan tiamin pirofosfataz enziminin kofaktörüdür. Ciddi tiamin eksikliği beriberi sendromuna yol açmaktadır. 1873’de Hollandalı bir denizci doktor, Avrupalı tayfalarda,doğu Hindistandan gelen tayfalara göre daha az beriberi saptandığını fark etmiş. Tayfaların yediği pirinç miktarı azaldıkça daha az beriberi saptanmış. Doktorlar, beriberiye pirinçteki bir toksin ya da enfeksiyon ajanının yol açtığını düşünmüşler. Beriberideki diyetin rolünü ilk defa, Christian Eijkman 1890’da bildirmiştir. Eijkman, kümes hayvanlarına pirinç yedirildiğinde, beriberi benzeri semptomlar geliştiğini fark etmiştir. Pirinç kaldırılınca beriberi tedavi edilebilmiştir. Bu ilişkiden yola çıkarak, yeşil bezelye, yeşil fasulye ve etin kümes hayvanlarındaki beriberiyi önlediğini görmüş ve gıda maddelerinin beriberiden korumayı sağladığını göstermiştir. 1926 yılında B1 vitamini tam izole edilebilmiş ve antiberiberi vitamini olarak gösterilmiştir.
Tiaminden zengin besinler; soyafasulyesi, ayçiçeği çekirdeği, yer fıstığıdır. Tam tahıllar ve kuruyemişler de iyi birer tiamin kaynağıdır. Tiamin; alokole ,sülfata ve kahve,siyah çayda olan tanene çok duyarlıdır. Bu bileşikler, tiamini parçalayıp,etkisiz hale getirir.

Beriberi Asya’da özellikle toplam kalorisinin %80’nini pirinçten alan kişilerde hala sık gözükmektedir. Çünkü burada rafine edilmiş yani dış kabuğu alınmış beyaz pirinç tüketilmektedir. Tiamin ise pirinç ve diğer tahılların kabuğunda bulunmaktadır. Beriberi ve diğer birçok beslenme bozuklukları, tam tahıl tüketimi sağlanarak önlenebilir. Tam tahıllar; kompleks karbonhidratların, minerallerin,diyetsel lif ve B vitaminlerinin temel kaynaklarından biridir. Tam tahılların,protein içeriği ve kalitesi,rafine edilmiş buğdaydan daha fazladır. Tam tahıldan zengin diyet; kanser, kalp hastalığı, diyabet, varis, kolon kanseri, inflamatuar barsak hastalığı, hemoroid ve divertikülite karşı koruyuculuk sağlamaktadır.

 

 

images (1)
Tiamin eksikliği önce kas krampları, sinir uyuşmaları ve sinirlilik haline yol açar.Ciddi  eksikte ise beriberi hastalığı oluşur. Beriberide; nörolojik ve musküler dejenerasyon,sıvı birikimi,kan basıncı yüksekliği,bilinç değişikliği, yürüme zorluğu ve kalp rahatsızlığı gelişebilir.Beriberi, Asyada sıktır. Daha çok gemicilerde ve mahkûmlarda rastlanmaktadır. Alkolikler, diyaliz hastaları ve malabsorsiyonu olanlar dışında ciddi tiamin eksikliğine pek rastlanmasa da; özellikle yaşlılarda hafif eksikliğe rastlanılmaktadır. Ilımlı eksiklikte; yorgunluk,depresyon,ayakta karıncalaşma ve uyuşma ve kabızlık gelişir. Alkoliklerde tiamin eksikliği, ciddi bir nörolojik sorun olan; Werniki-Korsakof Sendorumuna yol açabilir.

Tiamin beyinde enerji üretimi için mutlak gereklidir. Ayrıca hafızada görevli asetilkolin gibi nörotransimitterleri taklit eder. Alzaymır hastalarında, beynin çeşitli bölgelerinde asetikkolin aktivitesinde ciddi azalma ortaya çıkar. Tiamin beyinde asetilkolinin etkisini hem arttırır hem de taklit eder. Alzaymır hastalarına ve yaşa bağlı mental fonksiyonları bozulanlara tiamin verilmesi, mental fonksiyonları düzeltebilir. Tiamin eksikliğinde ise, mental fonksiyonlarda bozulma ve ciddi eksiklikte ise psikoz gelişir. Psikiatri servisine yatırılanların % 30’dan fazlasında tiamin eksikliği saptanmıştır. Ayrıca diyabet,krohn hastalığı ve Multıpl Sklerozu olanlarda tiamin eksikliği oluşmasını önlemek için de tiamin destek önerilmektedir.

Genelde 50-100 mg/gün tiamin alımı uygun ve güvenilirdir. Alzaymır hastaları veya yaşa bağlı mental bozukluk gelişenlerde önerilen doz ise, 3-8g/gün’dür.Tiamine bağlı toksisite bildirilmemiştir. Magnezyum, tiaminin aktif formuna dönüşümü için gereklidir. Alkol,fenitoin ve bazı ilaçlar tiamini inhibe derler.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here