Pankreasın Görevleri ve Pankreatit

0
752

Pankreasın Görevleri ve Pankreatit

Pankreas periton zarının arkasında(retroperitoneal) yerleşimlidir ve pankreas fonksiyon bozulduğunda oluşan bulgular başka hastalıklarla karışabildiği için pankreas hastalıkları geç tanı alır. Pankreas fonksiyonel olarak iki kısma ayrılır. Endokrin kısmı; insülin, glukagon ve somatostain salgılar ve pankreasın sadece %1-2’lik kısmını oluşturur. Kalanı ise ekzokrin pankreastır ve sindirim enzimleri üretip, bunları ince bağırsağa gönderir. Bu enzimler inaktif proenzim olarak üretilir. İnce bağırsağa ulaşınca aktifleşir. İnce bağırsak mukozasından sentezlenen enterokinaz enzimi tripsinojeni tripsine çevirir. Tripsin de diğer enzimleri aktifleştirir.Ayrıca bu enzimlerin ince bağırsağa gelmeden önce aktifleşmesini önleyip pankreasa hasar vermesini engellemek için, pankreas tarafından tripsin inhibitörü sentezlenir.
Bağırsağa gıdalar gelince; kolesistokinin ve sekretin denilen hormonların etkisiyle, pankreas salgısı oluşur. Pankreas hergün, içinde yirmi kadar enzim olan yaklaşık iki litre sıvı sentezler. Proteinlerin sindirimi için tripsin, karbonhidratların sindirimi için amilaz ve yağların sindirimi için lipaz pankreasta sentezlenip ince bağırsağa ulaştırılır. Ayrıca pankreastan salgılanan bikarbonat mideden gelen asidik gıdaları nötralize eder. Pankreasın %90’ından fazlası harap olmadan yağ ve protein emilimi bozulmaz.

 

ilsetsOfLang04

Pankreas dokusunda hasar ve inflmasyona yol açan durumlara pankreatit denilir. Pankreatitte, pankreas dokusu uygunsuz olarak aktive olmuş pankreas enzimlerince sindirilir. İki tip pankreatit vardır. Akut pankreatitte, neden olan durum ortadan kalkınca pankreas fonksiyonları normale dönebilir. Kronik pankraetitte ise ekzokrin parankimde geri dönüşü olmayan hasar oluşur. Burada kritik tetikleyici tripsin aktivasyonudur. Tripsin hem diğer proenzimleri aktifleştirir, hem de prekallikreinin aktif forma dönüşümünü sağlıyarak kinin sistemini aktive eder. Tripsin ayrıca faktör 12’yi aktifleştirip pıhtılaşma ve kompleman sistemini harekete geçirir.
Pankreas enzimlerini aktifleştiren olay sıklıkla pankreatik kanalın tıkanması ve kanal içinde akımın durmasıdır. Böylece kanaldaki basıncı artar ve kanal içerisinde enzimden zengin sıvı birikimi olur. Bunlar inflamatuar sitokin salınımına yol açar. İnflamasyon başlar ve ödem gelişir. Ödem kan dolaşımını bozarak iskemik hücre hasarına yol açar. Lipaz aktif olarak sentezlenir ve yağ nekrozuna yol açar. Ayrıca pankreatik salgılar birikince tripsin inhibisyonu yetersiz kalır ve tripsin aktive olabilir. Pankreatitte ödem ve yağ nekrozu vardır. Buna ek olarak parankimde proteolitik harabiyet ve kan damar harabiyeti sonucu yaygın hemorajik parankimal nekroz oluşabilir. İnflamatuar cevaba bağlı yaygın damar içi pıhtılaşma olabilir. Yağ nekrozu sonucu salınan yağ asitleri kalsiyumla birleşerek dokuda birikebilir.
Pankreatitin en sık iki neden safra taşı ve alkoldür. Diğer nedenler; trigliserit yüksekliği, hiperkalsemi, travmalar, kabakulak ve koksakivirüs enfeksiyonlarıdır.

Ani ortaya çıkan, sert ağrılı karın ve bağırsak seslerinde azalma ile karakterize akut batın tablosu oluşur. Ağrı sürekli ve şiddetlidir ve kuşak tarzındadır, sıklıkta sırta vurur. Ağrı sırt üstü yatınca artar, oturunca ve dizleri kendine çekince ağrı hafifler. Ağrıyla birlikte bulantı ve kusma da olabilir.
A. pankreatitde %85 oranında amilaz ve lipaz yüksekli olur. Kanda önce amilaz artar daha sonra lipaz da yükselir. Enzimlerin üç kattan fazla artması tanı açısından anlamlıdır. Yaygın yağ nekrozu alanlarına kalsiyum çöktüğü için hipokalsemi gelişir. Tanı için görüntüleme yöntemlerinden de faydalanılmaktadır. Batın ultrasonografisi ve batın tomografisi sıklıkla hastalara yapılmaktadır.
Pankreatit tedavisi için; ağrı kesiciler, oral alımın kesilmesi ve intravenöz yoldan sıvı desteği verilmektedir. Kronik pankreatit durumunda tedaviye pankreatik enzim takviyesi eklenmektedir.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here