Koruyucu Hekimlik

0
602

Koruyucu Hekimlik

Koruyucu hekimlikte en sık yapılan uygulamalar; aşı uygulamaları, sağlıklı yaşam tarzı önerilerinde bulunulması ve hastalıkların taranmasıdır. Erkeklerin %40’ı bayanların ise %15‘i sigara kullanmaktadır. Yine toplumun yaklaşık %8-10’u düzenli alkol almaktadır. Bu oranların azaltılması amacıyla sağlık eğitimi verilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca sağlıklı beslenme ve egzersiz ile ilgili bilgilendirme yapılması da koruyucu hekimliğin esaslarındandır.

Erişkinlerde de aşılama önerilmektedir.11-26 yaş arası bayanlara HPV, 10 yılda bir herkese difteri tetanoz, immün sistemi baskılı olanlara ve dalağı olmayanlara meningokok ve pnömokok aşısı önerilmektedir. Ayrıca riskli bireylere hepatit A ve varisella aşısı önerilmektedir. 65 yaşından büyüklere pnömokok ve aselüler boğmaca aşısı önerilmektedir.

Bir hastalık için toplumda tarama yapılmasına; hastalığın toplumdaki sıklığı, latent periyodunun uzunluğu, tedavi edilebilir olup olmadığı ve tanı koyma aracına ulaşılabilirlik özelliklerine bakarak karar verilir. Toplumda taraması yapılması önerilen hastalıklara bakalım.

Genel Toplum Taramaları

Hipertansiyon(HT) yıllarca belirti vermeden hasar oluşturan sessiz bir katil gibidir. Erişkinlerdeki HT(http://www.recepalanli.com/sessiz-katil-hipertansiyon-2/) oranının yaklaşık %31 olduğu saptanmıştır.Bu yüzden 18 yaşından sonra herkesin belli aralıklarla kan basıncının ölçülmesi önerilir. Çünkü HT hastalarının yarısı tansiyonunun yüksek olduğunu bilmediği için tedavi almamaktadır. HT tedavisi alan hastaların yarısında tansiyonu kontrol altında, diğer yarısı ise tedavi almasına rağmen tansiyonları yüksek seyretmektedir. HT’da kalp, böbrek, göz, beyin ve arterler etkilenmektedir. Bu yüzden erken tanı ve tanı sonrası tedavi uyumu önemlidir.

Türkiye’de yaklaşık yedi milyon diyabet hastası vardır.40 yaşından büyük herkesin açlık kan şekerine bakılması önerilir. Ayrıca ailede diyabet öyküsü, obezite, HT, kolesterol yüksekliği, polikistik over hastalığı, kalp hastalığı olanlara ve sedanter yaşayanlara kırk yaşını beklemeden kan şekeri kontrolü önerilir. Diyabet hastalarının üçte biri diyabet olduğunun farkında değildir.Halbuki diyabet hastalarında kalp, beyin,sinirler, göz ve böbrekler tutulur ve diyabet yeterli tedavi edilmezse organlarda ciddi hasarlara yol açar.

Kanser toplumda ölümlerin en sık ikinci nedenidir. Bu yüzden kanser taramaları da önemlidir. Meme kanseri taraması için 40-70 yaş arası bayanlara yıllık mammografi ölçümü önerilmektedir. Serviks kanseri taraması için 21-65 yaş arası bayanlara üç yılda bir smear testi yapılması gerekmektedir. Kolon kanseri taraması için 50 yaşından sonra herkese iki yılda bir gaytada gizli kan ve 10 yılda bir kolonoskopi yapılması önerilir. Deri kanserleri için tarama amaçlı üç yılda bir deri muayenesi önerilmektedir. 30 yıldan fazla sigara içenlere 50 yaşından sonra; akciğer kanseri taraması amacıyla bir kez akciğer tomografisi önerilmektedir.

Ülkemizde obezite(http://www.recepalanli.com/obezite-gelisimi/ ) sıklığı %35 olarak saptanmıştır. Obezite; kalp hastalığı ve diyabet başta olmak üzere birçok probleme yol açmaktadır. Bu yüzden düzenli aralıklarla vücut kitle indeksi, bel ve kalça çevresi ölçümü yapılması önerilmektedir. Obezite saptananlarda diyet ve egzersiz tedavisi ve gereğinde medikal ve cerrahi tedavilerin yapılması düşünülmelidir.

Ülkemizde kronik böbrek yetmezliği(KBY) sıklığı %15 olarak bulunmuştur. KBY taraması amacıyla düzenli aralıklarla üre, kreatinin ve idrarda protein atılımının kontrolü gereklidir. Ayrıca gerekli görülürse böbrek ultranografisi yapılması da önerilmektedir.

Hipotiroidi sıklığı bayanlarda %9 erkeklerde %1 civarındadır. 35 yaşından büyüklere, boyuna radyoterapi alanlara veya boyundan operasyon geçirenlere, gebelere ve aile öyküsü olanlara TSH kontrolü önerilmektedir.

Kalp hastalıklarının taranması amacıyla Framingham risk hesaplama (http://cvdrisk.nhlbi.nih.gov/ ) cetveli geliştirilmiştir. Kişilerin yaş, sigara kullanımı, kolesterol değeri ve tansiyonuna göre on yıl içinde kalp hastalığı gelişme riski hesaplanmaktadır. Bu sayede kalp hastalığı olanlar erken saptanıp tedavi başlanmaktadır. Böylece toplumda ölümlerin en sık nedeni olan koroner arter hastalıklarına bağlı ölümlerin azaltılması planlanmaktadır.

Osteoporoz(http://www.recepalanli.com/356-2/) kemik kırıklarına yol açan oldukça ciddi bir sağlık sorunudur.65 yaşından büyük bayan ve 70 yaş üstü tüm erkeklerde osteoporoz araştırılması için tarama önerilmektedir. Eğer risk faktörü varsa daha erken kemik mineral dansitometrisi ölçümü yapılması önerilmektedir.

KOAH ve astım sıklığının toplumda %5-10 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Astım ve KOAH en sık üçüncü ölüm nedenidir. 40 yaşından büyük ve kronik öksürük, balgam ve nefes darlığından bir tanesi olanlara, solunum fonksiyon testi(SFT) yapılması önerilmektedir. Ayrıca bunlar olmasa bile sigara, hava kirliliği ve mesleki olarak kimyasallara maruziyeti olanlara da SFT önerilmektedir.

65 yaşından büyüklere belli aralıklarla işitme ve görme muayenesi, demans ve depresyon taraması, düşme riski değerlendirmesi ve fonksiyonel durum muayenesi yapılması önerilmektedir.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here