Karbonmonoksit Zehirlenmesi

0
327

Karbonmonoksit Zehirlenmesi

Karbonmonoksit(CO) gazı; doğal gaz, benzin, kömür ve odun gibi yapısında karbon bulunan yakıtların yanması sonucunda oluşan zehirli bir gazdır. Tatsız, renksiz ve kokusuzdur. Ayrıca tahriş etme özelliği de yoktur.Karbonmonoksit, zehirlenmelere bağlı gelişen ölümlerin en sık ikinci nedenidir.

Akciğerlerden emilen karbonmonoksitin % 85’i hemoglobinle, % 15’i myoglobinle birleşir. CO; hemoglobine, oksijenden 240 kat daha hızlı bağlanır. Karbonmonoksit miktarı artınca, hemoglobine oksijen yerine CO bağlanmaya başlar. Bu durumda kan dokulara yeterince oksijen taşıyamaz. CO, oksijen hemoglobin disosiasyon eğrisini sola kaydırıp, dokulara hemoglobin tarafından oksijen sunulmasını da bozar. Bunun sonucu olarak dokularda iskemi gelişir. Oksijen azaldığı için hücre solunumunda görevli, mitokondri içindeki sitokrom oksidaz enzimlerinin çalışması bozulur. Ayrıca nitrik oksit miktarı artar.

h9991480_001

 

Karbonmonoksidin bağlandığı hemoglobinin, toplam hemoglobin miktarına oranı; karboksihemoglobin(CHOb) miktarını gösterir. Karboksihemoglobin miktarı, sigara içmeyenlerde %2‘den azdır. Sigara içenlerde %5-9 oranında gözlenir. Oda havasında yani %21 oksijen varken yarı ömrü, 5-6 saat iken; %100 oksijen varlığında yarı ömrü 90 dakikadır.

Karboksihemoglobin miktarı %5‘i geçince, ilk olarak baş ağrısı ve hareket etmede zorlanma başlar. COHb seviyesi arttıkça bunlara; nefes darlığı , baş dönmesi, bulantı, kusma, görmede bulanıklık , güçsüzlük, bayılma, taşikardi , takipne ve koma eşlik eder. Hastalarda metabolik asidoz, rabdomiyoliz ve hemoglobinüri gelişir.

Zehirlenme ile gelen hastalardan; kan gazı, kan şekeri, kreatinin kinaz değeri, kardiyak enzimler, idrar tetkiki, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri istenmelidir. Hastaların COHb düzeyine bakılmalıdır. Bazen COHb değeri yükselmeden de zehirlenme gelişebileceği unutulmamalıdır. Parmaktan, pulse oksimetre ile yapılan ölçümlerde oksijen saturasyonu yanlış olarak yüksek gözlenebilir. Oksijen saturasyonunun kan gazı ile takip edilmesi önerilmektedir.

Tedavide, ilk olarak %100 oksijen verilir. COHb seviyesi %5‘in altına inene kadar böyle devam edilmelidir.  Metabolik asidoz ciddi(Ph<7.2) ise sodyum bikarbonat verilebilir. Ancak öncesinde yeterli solunum desteği sağlanıp, hipoksi düzeltilmelidir. Çünkü asidoz; oksijen hemoglobin disosiasyon eğrisini sağa kaydırır. Bu da oksijenin dokulara verilmesini kolaylaştırır.  Ağır vakalarda hiperbarik oksijen tedavisi gerekebilir. Unutulmamalıdır ki, hastanın kliniği, karboksihemoglobin seviyesinden daha gerçekçidir.
Nörolojik ve kognitif muayenesi normal olan, semptomları düzelen ve COHb düzeyi %10‘un altına inen hastalar taburcu edilebilir.

Kaynak: Conn’s Current Therapy

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here