İştah Merkezi ve Kilo Kontrolü

0
241

İştah Merkezi ve Kilo Kontrolü

Her gün aldığımız ve harcadığımız enerji miktarı değişmesine rağmen kilomuzu uzun süre sabit tutabiliyoruz. Bunu vücudumuzdaki lipostat denilen oldukça karmaşık bir sistem kontrol etmektedir. Lipostat; besin alımı ve enerji harcanmasını dengede tutmaktadır.

İştah merkezi hipotalamustadır. Buradaki lateral çekirdeklerin uyarılması iştahı arttırırken, ventromedial çekirdeklerin uyarılması iştahı azaltmaktadır. İştah merkezi hipotalamusta olduğu için buraya vücudun birçok yerinden uyarı gelir. Mide dolmasını algılayan uyarılar, kana gıda geçişinde oluşan uyarılar, sindirim sisteminden salgılanan hormonlar, yağ dokusundan salınan maddeler ve beyne gelen gıdaların görüntüsü, kokusu ve tat uyarıları hipotalamustaki iştah merkezine etki ederler.

Hipotalamusa gelen uyarılar; alfa MSH üreten nöronları uyarırsa; melenokortin 4 reseptörü aktive olarak iştah azalır. Nöropeptit Y üreten nöronları aktive eden uyarılar ise melanokortin 4 reseptörünü baskılayarak iştahı artırılar.

Vücudumuzda kilo alımını kontrol eden kısa ve uzun vadeli olmak üzere, iki tip kontrol mekanizması vardır. Gıda alımından hemen sonra olan kısa vadeli düzenleme sağlarken; enerji depolarıyla ilgili olan uzun vadeli düzenleme sağlamaktadır.

 

1.Yemek yerken yeterince enerji aldığımızı gösteren maddeler vardır. Bunlar sadece yemek sonrasında yani kısa süreli etkilidir.
Çiğneme, yutma, mide ve ince bağırsak dolma ve gerilmesini algılayan vagus siniri; iştah merkezinde iştahı azaltıcı etki yapar.
İnce bağırsağa yağ ve protein gelince salınan kolesistokinin; safra kesesinin kasılmasını sağlar, mide boşalmasını ve bağırsak hareketlerini arttırır ve iştah merkezini baskılar.
Yemek yendikten sonra bağırsaktan salınan peptit YY iştahı azaltır.
Yemek sonrası bağırsaktan salınan glukagon benzeri peptit(GLP) insülin sentezini arttırıken, iştahı azaltır.insülin de iştahı azaltır.
Mideden sentezlenen gherelin açlıkta artar ve iştahı arttırır.

2. Hipotalamus yağ dokusu miktarını leptin sayesinde anlayarak uzun süreli kilo kontrolünü yapabilmektedir. Leptin, yağ hücrelerinden sentezlenir. Vücuttaki yağ deposu artınca kandaki leptin miktarı da artmaktadır. Leptin artışı hipotalamustaki iştah merkezini baskılar, metabolik hızı ve enerji tüketimini ise arttırır. Böylece kilomuz sabit tutulmaya çalışılır.

İştahı azaltan maddeler; alfa melanosit sitimulan hormon, leptin, seratonin, norepinefrin, CRH, insülin, kolesistokinin, GLP ve peptit YY.
İştahı arttıran maddeler; nöropeptit Y, aguti ilişkili protein, endorfinler, kortizol, gherelin, glutamat ve gama aminobutirik asit.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here