Fosfor Eksikliği ve Fazlalığı

0
942

Fosfor Eksikliği ve Fazlalığı

Vücudumuzda 1000 gram fosfor vardır. Bunun %85’i kemikte, sadece %1’i hücre dışında bulunur. Kemikten fosfor kaybı osteomalaziye yol açar. Çocuklarda büyüme hormonunun etkisi ile serum fosfor düzeyi, yetişkinlerden %50 oranında daha fazladır. Fosfor; kemiğin sağlamlığını sağlar, DNA ve RNA’nın iskeletini oluşturur, ATP yapısında enerji taşır ve tampon sistemi olarak görev görür.

Kanda fosfor artışına yol açan durumlar şunlardır: böbrek yetmezliği, hipoparatroidi, magnezyum eksikliği ve bifosfanat tedavisinde idrarla fosfor atılımı azalır. Tümör lizis sendromu ve rabdomiyolizde hücre dışına fosfor çıkışı artar. Ayrıca; D vitamini intoksikasyonu, hemoliz, asidoz, tirotoksikoz ve glukokortikoid eksikliği de hiperfosfatemiye yol açar.

Fosfor artışında; kramp girmesi, tetani, kemik ağrısı ve kaşıntı gibi hipokalsemi bulguları gözlenir. Hiperfosfatemi; kalsiyumun kemiğe çökmesine ve D vitamininde azalmaya yol açar.
Tedavide kullanılan fosfat bağlayıcılar; fosforun bağırsaktan emilimini azaltırlar. Bu yüzden; yemekle birlikte alınmalıdırlar. Mide ve bağırsakta yan etkilere yol açarlar. Bunlar;
– Aliminyum hidroksit; yüksek dozda uzun süre kullanılınca aliminyum zehirlenmesi yapabilir.
– Magnezyum hidroksit; böbrek yetmezliğinde dikkatli verilmelidir.
– Kalsiyum asetat-karbonat ve glukonat; kalsiyum düzeyini artırır.
– Sevelamer hidroksit; kalsiyum değerini arttırmaması avantajtır.
– Furosemid ve asetazolamid idrarla fosfat atılımını artırır.

Fosfor eksikliğinde; kaslarda güçsüzlük, rabdomiyoliz, bilinç bulanıklığı ve nöbet görülebilir. Bağırsaktan fosfor emilimini; kalsiyum ve magnezyum içeren antiasitler azaltırlar. insülin, katekolaminler, beta agonistler ve hiperventilasyon; fosforun hücre içine girmesine yol açar. Respiratuar alkaloz, sepsis, anksiyete, ağrı, diyabetik ketoasidoz, hepatik ensefalopati ve salisilat intoksikasyonu hiperventilasyona yol açabilir. Hiperparatroidi ve diüretikler ise idrarla fosfor atılımını artırır.

Fosfat eksikliği tedavisinde, oral yoldan sodyum ve potasyum fosfat verilebilir. Ancak fosfat seviyesi; 1mg/Dl’den daha düşükse ve hastada şiddetli eksiklik belirtileri mevcutsa hastaya intravenöz yoldan fosfor verilebilir. İnfizyon hızı, saatte 5 mmol’ü geçmemelidir. Tedavi sırasında hipokalsemi gelişebilir.

Kaynak: Sıvı Elektrolit ve Asit-baz Bozuklukları El Kitabı

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here