Diyabet Nedir?

0
692

Diyabet Nedir?

İnsülin nereden salgılanır? Pankreasta yaklaşık 1 milyon küçük endokrin bez bulunur. Bu bezler pankreasın toplam hacminin %1’ini oluşturur. Buradan glukagon, insülin, somatostatin hormonları üretilir. Hücre içinde insülin sentezlenirken C-peptid denilen bir molekülle birlikte oluşturulur. Sentezlenen insülin + C peptid oluşumu depolanır ve hücreye uyarı gelince kana salınır. Kana salınmadan önce C-peptid ve insülin birbirinden ayrılır ve kana geçerler. Kana geçen insülinin yarı ömrü yaklaşık beş dakikadır. Daha sonra karaciğer ve böbrek tarafından kandan uzaklaştırılır. Normal bir insanda günlük toplam 30Ü insülin, 5 dakika aralıklarla kana salınır. Yemek yedikten yaklaşık on dakika sonra insülin salınma miktarı artmaya başlar 30-45 dakika civarında en yüksek düzeye yükselir ve yemekten 2 saat sonra yemek önceki seviyesine iner. Kan şekeri 80mg/dl altında iken insülin salgılanmaz. İnsülin salgısı önce hızlı sonra yavaş şeklinde olmak üzere iki aşamalıdır.

İnsülin nasıl salgılanır? Glukoz pasif diffüzyonla pankreastaki beta hücresi içine girer. Glukoz hücre içindeki ATP miktarını arttırır. Böylece ATP duyarlı potasyum kanalları kapanır. Hücre içinde pozitif iyon artar, hücre depolarize olur ve voltaj bağımlı kalsiyum kanalları açılır. Kalsiyum hücre içine girer. Kalsiyum sayesinde insülin hücreden portal vene gönderilir. Portal venle önce karaciğere ulaşır oradan da tüm vücuda dağılır.

İnsülinin esas etkisi sindirilmiş gıdaların depolanmasını sağlamasıdır. Karaciğer ve kas dokusunda glikojen, protein ve trigliserid sentezini ve depolanmasını arttır. Yağ dokusunda lipid depolanmasını sağlar.Kısaca, kandaki şekerin hücreye girebilmesi ve enerji olarak kullanılabilmesi için insüline ihtiyaç vardır.

big-blood-type2-diabetes6

Diabetes mellitus insülin eksikliğine veya insülin direncine bağlı oluşan, kan şeker yüksekliğinin neden olduğu metabolik bozukluklarla birlikte olan bir sendromdur. Dört gruba ayrılır.

Tip 1 diyabet(insüline bağımlı diyabet): Otoimmün mekanizmalara bağlı oluşan beta hücre harabiyeti ile insülin eksikliği gelişir. Genç ve çocuklarda sıktır. Yaklaşık %10’u bu tiptir.

Tip 2 diyabet(insüline bağımsız diyabet): insülin direncine eşlik eden insülin sentez eksikliği vardır. Orta ve ileri yaşta sıktır. Yaklaşık %90’ı bu gruptadır.

3.Özel tip diyabet: Genetik bozukluklara ve pankreası tutan hastalıklara bağlı oluşur.

4.Gebelikte oluşan(gastasyonel) diyabet: gebelikteki hormonlar insülinin etkisi azaltması nedeniyle oluşur.

Dünyada şu anda yaklaşık 387 milyon kişide diyabetes mellitus mecvuttur. 2035 yılında bu sayı 592 milyona ulaşacak. Obezite sıklığı arttığı için diyabet sıklığı da hızla artmaktadır. Türkiye’de yeni yapılan çalışmalarda diyabetes mellitus sıklığı %10’un üstünde saptanmıştır.

Klinik Belirtiler; çok su içme ve susama, halsizlik yorgunluk, kilo kaybı (tip 1 diyabet), kaşıntı, gece idrar çıkma. Özelikle idrara geçen glikoz artınca idrara geçen su miktarı artar. Sık sık idrar yapma ve gece idrara çıkma şikayetlerine neden olur. Ancak yine de şikayetler çok belirgin olmayabilir. Hastaların yarısı bu yüzden diyabetes mellitus olduğunu farkında olmadan yaşamaktadır.

Risk Grupları: Obezite varlığı, ailede diyabet öyküsü varlığı, iri bebek doğurma öyküsü ya da gestasyonel diyabeti olanlar, hipertansiyon hastaları, polikistik overi olanlar, kolesterol yüksekliği olanlar (HDL<35 TG>250), düşük kiloda doğanlar, sedanter yaşayanlar, kalp hastalığı veya serebrovasküler hastalığı olanlarda risk artar.

Diyabet tanısı nasıl konur? Tanı üç şekilde konabilir:

1)En az sekiz saat açlık sonrası bakılan plazma glukoz düzeyinin iki kez 126’nın üzerine olması. Eğer 100-125 arası olursa bozulmuş açlık glikozu denilmektedir.

2)OGTT tesinde açlık glikoz değerinin 126’nın veya 2. saat değerinin 200’ün üstünde olması.

3)Ciddi diyabet semptomu olan birinde rastgele bakılan kan şekerinin 200’ün üstünde olması

 

 

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here