Demir Zehirlenmesi

0
965

Demir Zehirlenmesi

Vücudumuzdaki toplam demir miktarı dört gramdır. Günlük demir ihtiyacı ise 1-2mg’dır. Demir, ince bağırsaktan sadece ferröz(+2) formda emilebilirken, sonra da ferrik(+3) forma dönüşüp kanda taşınır. Vücudumuzdaki demirin %70‘i hemoglobinin yapısına, %5′i de miyoglobinin yapısına katılır. Kalanı, karaciğer ve dalakta depolanır. Vücudun, demiri direkt atma mekanizması yoktur. Sadece eski hücreler yenilenirken bir miktar demir kaybı olur. Serbest demir toksiktir, bu yüzden kanda transferrin isimli proteine bağlı taşınır. Demir zehirlenmelerinde normalden daha fazla demir emilir. Çünkü demir, emilimi sağlayan mukozal hücrelere hasar verir.

Fig-1-The-cellular-uptake-of-iron-by-enterocytes-Dietary-iron-including-heme-and

Demir eksikliğinde kullanılan demir ilaçlarındaki emilebilen demir oranı değişiktir. Ferröz sülfatın tabletleri 325mg’dır ve 65mg elementer demir bulunur ve bunun 3-10mg’ı emilir. Ferröz glukonatın 300mg, ferrröz fumaratın 100mg’lık preperatları vardır. Emilim miktarı, ferröz sülfatta en fazladır. Tedavide günde 6mg/kg dozunda demir alınması Önerilir. Günlük doz, 40mg/kg geçince zehirlenme oluşur. Yüksek dozda alındığında, demir; karaciğer, böbrek ve kalp kası içindeki mitokondrilerde depolanır. Serbest radikal oluşumuna yol açarak hücrede hasara neden olur.

Demir zehirlenmesinde dört aşama vardır:
Demir aldıktan sonraki ilk 30 dakika ile 12 saat arasında; gastrointestinal sistemde mukozal hasar oluşur. İnatçı bulantı ve kusma oluşur. Ağızdan ve büyük abdest kan gelmesi olabilir. Karın ağrısı, ateş yüksekliği ve hiperglisemi görülebilir.6-12 saat içinde asidoz ve şok gelişebilir.
12 ile 48 saat arasında; sistemik yan etkiler görülür. Ciddi metabolik asidoz ve kardiyak bozukluklar gelişir.
2 ile 4. günlerde; karaciğer hasarını gösteren; sarılık, INR uzaması ve karaciğer enzimlerinde yükseklik tespit edilir. Böbrek hasarını gösteren, proteinüri ve hematüri gelişebilir. Akciğer ödemi ve yaygın damar için pıhtılaşma gelişebilir.
4 gün ile 8 hafta arasında, bağırsakta yapışıklıklara bağlı olarak bağırsak tıkanıklığı veya kan kaybına bağlı olarak anemi gelişebilir.

Zehirlenme durumunda; hemogram, glukoz, serum demiri , gaytada gizli kan testi, idrar tetkiki, kan gazı, karaciğer ve böbrek fonksiyon testlerine bakılmalıdır. Serum demirinin ölçüm saati önemlidir. İki ile altı saat arasındaki ölçüm önerilir ve burada, demir miktarı; 350-500 mikragram/dL ise hafif gastrointestinal semptomlar gözlenirken, 500’den yüksek ise %20 oranında ciddi yan etkiler ve şok gelişme riski vardır. Ciddi zehirlenmelerde 12. saate kadar demirin kanda artmaya devam edeceği unutulmamalıdır. Belli aralıklarla kandaki demir miktarı kontrol edilmelidir. Demir tabletleri radyoopaktır ve alındıktan sonraki ilk dört saat içinde direkt grafilerde görülürler. Böylece içilen tablet sayısı öğrenilebilir.

Kusması olmayan ve 40mg/kg’dan fazla demir alımında hastalara kusma indüklenir. Aktif kömür tedavisinin faydası yoktur. Hafif zehirlenmelerde izlem yapılması yeterlidir. Serum demir miktarı 500mg’den büyük veya ciddi semptomlar gelişti ise deferoksaminin infizyon tedavisi verilir. İnfizyon hızı 15mg/kg/saat ve günde altı gramı geçmemelidir. İnfizyon sadece bir gün verilir. Deferoksaminin 100mg’ı, serumda 9mg serbest demiri bağlar. Metabolik asidoz varlığında bikarbonat verilebilir. Saatlik idrar miktarı 120-150cc olacak şekilde; iv mayii verilmelidir.  Ateş yüksekliği ve sepsis gelişenlerde yersinia enterokolitika enfeksiyonu araştırılmalıdır.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here