D Vitamini Eksikliği

0
854

D Vitamini Eksikliği

D vitamininin iki temel formu vardır. Bunlar; D2 vitamini (ergokalsiferol) bitkilerde bulunur ve D3 vitamini (kolekalsiferol) ise hayvanlarda sentezlenir. Süt, tereyağı, yumurta sarısı, balık yağı, karaciğer, soğuk su balıkları ( uskumru, Somon vs.) D vitamininden zengin gıdalardır. Ancak tek başına gıdalar yeterli değpildir. Hergün yaklaşık on dakika kadar güneş ışığına cildimizin direkt maruz kalması gereklidir.

D vitamini eksikliği çocuklarda raşitizme neden olurken erişkinlerde osteomaleziye yol açar. Raşitizmde kemik matriksi kalsifiye edilemez. Kemikte minerilizasyon bozukluğu meydana gelir. Bunun sonucunda kafatası kemiklerinde yumuşama, bacak kemiklerinde eğilme, omurgada eğrilme ve eklem aralığında artış görülür. Eskiden oldukça yaygın olan bu rahatsızlıklar şimdi oldukça nadir görülmektedir. Ancak D vitamini eksikliği toplumumuzda oldukça sıktır.

D vitamini eksikliği, yeterince güneş ışığı alamayan, özellikle evde tedavi gören yaşlı kimselerde görülür. Sonuç olarak bu kişilerde kemik dansitesi ve kuvveti azalır ve eklem ağrıları görülür.

Önerilen Günlük D Vitamini Dozları

Grup

İnternasyonel Ünite (I.U.)

6 Aydan küçükler

300

6 Ay- 10 yıl

400

11–24 yaş erkekler

400

25 yaştan büyük erkekler

200

11- 24 yaş arası bayanlar

400

24 yaştan büyük bayanlar

200

Gebeler ve emziren anneler

400

D vitamininin en iyi bilinen etkisi kalsiyum emilimini arttırmasıdır.

Nasıl sentezlenir? Derimizde güneş ışığı, D vitamini öncüsü olan 7-dehidrokolesterol’ü kolekalsiferol’e (D3 vitaminine) çevirir. Ardından karaciğere taşınıp, bir enzim tarafından 25-hidroksikolekalsiferole dönüştürülür. Daha sonra böbreklerdeki bir enzim 25-hidroksikolekalsiferol’ü, 1,25-dihidroksikolekalsiferol’e dönüştürür. Bu ise D vitamininin en güçlü formudur.

Karaciğer ya da böbrek bozukluklarında kolekalsiferol’ün daha güçlü D vitamini bileşiklerine dönüşümü bozulur. Osteoporozu olan hastaların pek çoğunda,25-OHD3 seviyesi yüksek,1,25-(OH)2D3 seviyesi ise düşüktür. Bu osteoporozda, 25-OHD3’ün,1,25-(OH)2D3’e dönüşümünün azaldığını göstermektedir.

Kullanılabilir formları nelerdir?  En sık D2 vitamini şeklinde alınır. Kalsitrol, D vitamininin[1,25-(OH)2D3] ilaç şeklidir. Doktorlar böbrek hastalığı olanlarda ilk olarak kalsitrol’ü tercih etmektedir. Çünkü bu hastalarda D vitamini aktif forma çevrilememektedir.

D Vitamini formlarının göreceli aktivitesi

Form

Göreceli Etkinliği

D3 vitamini

1

D2 vitamini

1

25-OH-D3

2–5

25-OH-D2

2–5

1,25-(OH)2 D3

10

D vitamininin temel kullanım nedeni D vitamini eksikliğini önlemektir. D vitamini, özellikle göğüs ve kolon kanserinde belirgin olmak üzere anti-kanserojen etkiye sahiptir. Kolon ve göğüs kanserine, çoğunlukla az güneş ışığı gören insanların bulunduğu bölgelerde rastlanır. Ayrıca; multipl skleroz, insülin direnci ve alzaymır ile D vitamini eksikliği arasında bağlantı olduğu gösterilmiştir.

Vitaminler içinde tosisiteye neden olabilme riski en çok olan D vitaminidir. Günlük 1000 I.U’dan fazla dozlar kesinlikle önerilmemektedir. Kan kalsiyum konsantrasyonunda artma, kalsiyumun iç organlarda depolanması ve böbrek taşlarının oluşumu D vitamini toksisitesinde görülen başlıca rahatsızlıklardır.

Tanı için 25-(OH) D vitamini seviyesi ölçülür. Labaratuarda ek olarak kalsiyum düşüklüğü saptanır.  Ayrıca fosfor eksikliği, paratorid hormon ve kemik alkalen fosfat yüksekliği saptanır.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here