Böbreklerin Çalışması ve Fonksiyonları

0
1291

Böbreklerin Çalışması ve Fonksiyonları

Her böbrek yaklaşık 150 gram ağırlığındadır. Kan akımının %22’si böbreğe gider. Böbrekte vücudun başka bir yerinde olmayan özel bir kapiller sistemi vardır. Böbrekte kapillere gelen kan buradan bowman kapsülü dediğimiz bir yapıya süzülür, böylece kandan birçok madde uzaklaştırılmış olur.Ancak proteinler ve eritrosit gibi hücreler ve yüksek molekül ağırlıklı bileşikler buradan süzülmez ve kan dolaşımında kalır. Yani seçici bir geçirgenlik vardır. Bowman kapsülüne giren su ve elektrolitlerin gerekli olanları geri emilip kan dolaşımına geçer, gerekli olmayanlar geri emilmez ve idrara geçip vücuttan atılır. Mesela idrara geçen glikozun %100’ü, bikarbonat ve sodyumun %99’u, potasyumun %87’si geri emilirken, kreatinin hiç geri emilmez. 

Böbreklerden hergün 180 litre kan filtrasyona uğrayıp bowman kapsülüne geçer. Buraya geçen maddelerin çoğu ise tekrar geri emilir. Aksi taktirde vücuttan atılması halinde ciddi eksiklikler oluşurdu. Bu kadar fazla kanın filtre olmasının ne faydası vardır? Öncelikle bu sayede tehlikeli maddeler hızlıca kandan uzaklaştırlır. Ayrıca kanımızın plazma kısmın yaklaşık üç litredir. Dolayısıyla hergün kanımızın tamamı 60 kez temizlenir.

Böbreklerin kanı temizleme oranını ve dolayısıyla böbreklerin çalışma miktarını glomerül filtrasyon hızı(GFR)  ile ölçebiliriz. (GFR hesaplaması için bakınız.)

glomerulus3

Her böbrekte yaklaşık bir milyon nefron vardır. Bu yapılar kanı süzüp, idrar oluştururlar. Böbrekte yeni nefron üretimi olmaz. Dolayısıyla yaşla nefron sayısı azalır ve yerine yenisi yapılamaz. Kırk yaşından sonra her yıl nefron saysı yaklaşık %1 azalır. Bu azalmayı kompanse etmek için diğer nefronlar daha fazla çalışabilir. Dolayısıyla nefron sayımız azalınca bile böbreklerimiz tüm fonksiyonlarını sürdürebilir.

Nephron

Böbreğin fonksiyonları nelerdir?

1.Metabolik atıkların ve yabancı kimyasalların atılması: Protein metabolizması sonucu oluşan üre, kas dokusundan oluşan kreatinin ve hemoglobin yıkım ürünü olan bilüribin gibi ürünlerin kandan hızlıca atılmasını sağlar.

2.Su ve elektrolit dengesinin ve vücut osmolaritesinin sağlanması(http://www.recepalanli.com/vucudumuzun-su-dengesinin-saglanmasi/)

3.Kan basıncının düzenlenmesi: Su ve tuz atılımını ayarlayarak yapar. Bu sadece aşırı tuz yediğimiz durumda bile böbrekeler tuz atılımını arttırıp tansiyon yükselmesine izin vermez. Ayrıca renin gibi maddeler salgılayarak kan basıncına etki eder

4.Asit baz dengesinin düzenlenmesi: Akciğerle birlikte çalışıp hayati önemde olan pH değerini sabit tutar.(http://www.recepalanli.com/asit-baz-bozukluklari/)

5.Glukoneogenez: Uzamış açlıkta protein ve diğer besinlerden glikoz sentezi yapar.

6.Hormonlaron sentezi, metabolizması ve atılımı: Eritropoetin üretir. Eritropoetin kemik iliğindeki kök hücreleri uyarıp, eritrosit sentezini arttırır. Böbrek yetmezliğinde ise eritropoetin sentezi bozulur ve anemi gelişir.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here