Beynimiz Bilgileri Nasıl Depolar?

0
1473

Beynimiz Bilgileri Nasıl Depolar?

Beynimize tüm uyarılar nöron dediğimiz sinir hücreleri tarafından getirilir. İki nöron arasında sinaps denilen boşluk vardır. Uyarı bir nörondan diğerine bu boşlukta bulunan nörotransmitter denilen kimyasal maddeler sayesinde iletilir. Bu nörotamsmiterlerin miktarı uyarının beyinde oluşturacağı etkiyi değiştirebilir.

Beyinde hafıza ile ilgili bölüm kortex dediğimiz kısımdır. Tabii ki beyne gelen her uyarı hafızamıza kaydedilmez. Aksi taktirde doğumdan itibaren gelen milyarlarca uyarı nedeniyle beynin depolama kapasitesi dolar ve ileri yaşlarda hiçbir bilgi hafızamıza yerleştirilemezdi. İlgimizi çekmeyen bilgiler, bizimle ilgili olmayan, dışarıdan gelen uyarılar veya bize üzüntü acı veren olayları, hatıraları beynimiz siler. Bunu bilgiyi (uyarıyı) getiren nöronlar arasındaki sinaps bölgesinde negatif etkili nörotransmitterler aracılığıyla yapar. Bu uyarı sinpas geçip diğer nöronu uyaramaz. Dolayısıyla o uyarı beyinde son noktaya gelip hafızada yer almadan önce yok edilir. Böylece işimize yaramayan bilgilerin beynimizde nafile yer işgal etmesi önlenir.

Hafıza nasıl oluşur? Üç çeşit hafıza vardır:

1. Kısa süreli hafızada devamlı nöronal aktivite vardır. Uyarı dairesel bir şekil oluşturup sürekli aynı uyarı beyne gelir. Bilgiler hafızamızda dakikalar içinde tutulur.

2. Orta etkili hafıza sinapslarda geçici fiziksel ve kimyasal değişiklikler meydana gelir. Bu durumda ise günler ve haftalar boyunca hatırlarız.

3.Uzun süreli hafıza oluşumu için sinapsta kalıcı değişiklikler oluşur. Mesela salınan nörotransmitter sayısı artar. Böylece o bilgi için sinapsta geçiş kolaylığı oluşur. Uzun süreli hafıza dediğimizde yıllar boyu hatta ömür boyu süren hafızadan bahsediyoruz. Mesela on yıl önceki bir olayı zihnimizden geçirince tüm ayrıntıları ile hatırlamamız buna örnektir.

Genel anlamda bir bilgi beyne depolanırken nöronlar arası ilişkiler değişir. Nöronlar arası yeni bağlantılar kurulur. Bu uyarı ile ikinci kez karşılaşınca bu yeni yolla beyin hemen farkında olur. Böyle değişiklik yapamayan bilgi ise hafızamıza kaydedilmez.

Ezberlediğimiz bilgiler hafızamızdan neden silinir? Hafızaya kaydettiğimiz bilgilerden bir kısmı sonradan silinebilir. Bilgiyi uzun süre kullanmazsak, o bilgiyi beyin siler. Mesela bir bebeğin tek gözünü birkaç ay sürekli kapalı tutarsanız daha önce o göz ile görebilen çocuk artık o gözden uyarıları beyne ileten nöronlar çalışmadığı için göremez. O nöronlar ya ölür ya da fonksiyon göremez hale gelir. Vücut kullanılmayan şeyleri böyle köreltir. Buna bir örnek verelim:

Yapılan bir deneyde nöron hücreleri tek tek ayrılmış. Her hücreye yaşayabileceği uygun ortam sağlanmış. Bu nöronlardan bazılarının diğer nöronlarla etkileşime girmesine izin verilmiş. Bu nöronların yaşadığı gözlenmiş. Hiçbir nöronla iletişime girmesine izin vermeyen nöronlar ise kısa süre sonra ölmüştür.

Hafıza nasıl sağlamlaştırılır? Kısa süreli hafıza uzun süreli hafızaya dönüştürülebilir. Sık tekrar yapılırsa sinaps bölgesinde fiziksel kimyasal ve anatomik değişiklikler meydana gelir. Zihnimizden bir olayı canlandırmak, prova yapmak daha çabuk uzun süreli hafızaya kaydedilmesini sağlar. Bilinçli okuduğumuzda, beynimiz berrak olarak yoğunlaşırsak, okuduklarımız daha iyi hafızamıza yerleşir. Hafıza gelişimi için bir eşik tekrar sayısı vardır. Yukarıda saydığımız değişikler olması için bu eşik değerin geçilmesi gereklidir.

Beyinde bilgiler depolanırken gruplandırılır. Benzer bilgiler birlikte depolanır. Böylece bir olay hatırlanırken onunla ilgili tüm şeyleri de hatırlarız. Kısacası hem hafıza oluşumu hemde hafızamızdaki bilgilerin silinememesi için bol tekrar ve o bilginin kullanılması faydalı olacaktır.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here