Bulantı ve Kusma

0
850

Bulantı ve Kusma

Kusma merkezi beyin sapındadır.Bu merkeze dört farklı yolla uyarı gelir. Birincisi; mide ve bağırsaklardan gelen bulantı uyaranı, seratonin(5-HT3) ile gelir, ikinci olarak kulaktaki vestibüler sistemden gelen uyarı, kolinerjik(M1) sistem ve histamin(H1) yoluyla taşınır. Üçüncü yol, beyin korteksindeki merkezlerden gelmektedir. Algılanan kötü bir koku veya duygu ve eski hatıralar beyin korteksinde uyarı oluşturup kusma merkezini uyarmaktadır. Dördüncü olarak kemoreseptör tetikleme alanından(KTZ), seratonin, nörokinin(NK) 1, ve dopamin aracılığıyla uyarı gelir. İlaçlar, toksinler ve radyoterapi bu merkezi uyarıp,bulantı ve kusmaya yol açmaktadır. Bu uyarılar sonucu kusma refleksi başlatılır.Bulantı sırasında göğüs ve karındaki kaslar kasılarak, toraks ve karın içi basınç arttırılır ve içerik mideden ağza gönderilir. Sonra da kusma gerçekleşir.

 

Fig_1_CNS_sea_sickness_center_1

Beyinde bulantı oluşumunda görevli birden çok reseptör vardır. Tedavide bu reseptörlerin inhibe edilmesi hedeflenmektedir. Bu yüzden bulantının nedeni bulunabilirse, tedavinin başarılı olma ihtimali artar. Bulantı ve kusmanın birçok nedeni vardır. Başlıcaları; mide bağırsak hastalıkları, iç kulak problemleri, kalp hastalıkları, beyindeki problemler, psikiyatrik sorunlar, ilaçlar, böbrek ve karaciğer yetmezliği olarak sayılabilir.Bulantının nedenini bulmak için kişiye; yeni kullanılan ilaçlar, diyet değişikliği ve ailede benzer şikayetleri olan olup olmadığı sorulmalıdır. Ayrıca kan testleri, ultrasonografi, gereğinde endoskopi, kolonoskopi ve tomografi yapılmaktadır.
Sindirilmemiş gıdaların kusulması, özefagustaki divetiküllere ve akalazya hastalığına bağlı olabilir.Ani başlangıçlı şiddetli karın ağrısı ve kusma; mide ve barsak tıkanıklığı ile safra yolları hastalığını düşündürür. Mide hastalıklarında kusma yemekten sonra ilk bir saat içinde meydana gelirken, bağırsak tıkanıklığında ise, bir saat geçtikten sonra oluşur. Barsak sesleri kaybolmuşsa barsak tıkanıklığı düşünülmelidir. Sabah kahvaltı öncesi olan kusma gebelik, böbrek yetmezliği ve kafa içi basınç artışı olan durumları düşündürür.Yemek yedikten hemen sonra olan kusmada ise bulumnia nevroza ve diğer psikolojik hastalıklar düşünülmelidir.Baş ağrısı da varsa kafa içi bir problem araştırılmalıdır. Vertigo varsa iç kulak problemleri düşünülmelidir. Solunum sıkıntısı varsa aspirasyon araştırılmalıdır.

Kusma sonrası vücutta sıvı kaybı, potasyum eksikliği, metabolik alkaloz, aspirasyon, özefagus yırtılması ve mukozal hasara bağlı mide kanaması gelişebilmektedir. Bu komplikasyonların gelişebileceği hastaların yakın takip edilmesi önemlidir.
Bulantı ve kusma şikayeti olanlara saf taneciksiz sıvılar; çay, çorba ve maden suyu ile küçük miktarlarda tuzlu kraker gibi kuru gıda alınması önerilmektedir. Ancak bulantı ve kusma şiddetli ise aşağıdaki ilaç tedavileri de önerilmektedir.
1.5-HT3 Reseptör Antagonisteleri(ondansetron,granisetron):kemoterapi ve radyoterapiye bağlı kusma tedavisinde etkilidir.
2.Dopamin Reseptör antagonistleri(metoklopramit vs.):KTZ kaynaklı kusmada orta derecede etkilidir.
3.Kortikosteroidler(deksametazon vs.) Beyindeki patolojilerde etkilidir.
4.Nörokinin Reseptör Antagonistleri(aprepitanat):kemoterapiye bağlı dirençli kusmada diğer tedavilere eklenir.
5.Antihistaminik ve antikolinerjikler(dimenhidrinat,meklizin vs.):vertigo, migren ve taşıt tutmasına bağlı kusmada etkilidir.

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here